ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ
ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏ.ਆਈ.) ਦੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਦੇ ਏ.ਆਈ. ਮੁਖੀ ਮੁਸਤਫਾ ਸੁਲੇਮਾਨ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨੈਂਸ਼ੀਅਲ ਟਾਈਮਜ਼ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੌਂਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ 12 ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ (ਭਾਵ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਸਾਲ) ਵਿੱਚ ਵ੍ਹਾਈਟ-ਕਾਲਰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਏ.ਆਈ. ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਕੀਲ, ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਰ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੈਸਕ-ਆਧਾਰਿਤ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਏ.ਆਈ. ਦੇ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛਾਂਟੀ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਮੁਸਤਫਾ ਸੁਲੇਮਾਨ ਨੇ ਕੀ ਦਿੱਤੀ ਚਿਤਾਵਨੀ?
ਮੁਸਤਫਾ ਸੁਲੇਮਾਨ, ਜੋ ਕਿ ਡੀਪਮਾਈਂਡ ਦੇ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਏ.ਆਈ. ਦੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਏ.ਆਈ. ਮਾਡਲ ਹੁਣ ਇੰਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਧਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਖੋਜ, ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ, ਡਰਾਫਟਿੰਗ, ਸੰਖੇਪੀਕਰਨ ਅਤੇ ਕੋਡਿੰਗ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ‘ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ-ਗ੍ਰੇਡ ਏਜੀਆਈ’ (ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਪੱਧਰ ਦੀ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਜਨਰਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ) ਜਲਦੀ ਹੀ ਆ ਜਾਵੇਗੀ, ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ’ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਰ ਦੇਵੇਗੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਏ.ਆਈ. ਮਾਡਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਨੁੱਖੀ ਕੋਡਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਡਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਕਾਨੂੰਨ, ਵਿੱਤ, ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਸੁਲੇਮਾਨ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਏ.ਆਈ. ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਏਗਾ ਅਤੇ ਲਾਗਤਾਂ ਘਟਾਏਗਾ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਹਿਊਮੈਨਿਸਟ ਸੁਪਰਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ’ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਏ.ਆਈ. ਨੂੰ ਖਾਸ ਖੇਤਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਅਤੇ ਊਰਜਾ) ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਅਸੀਮਤ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ।
ਏ.ਆਈ. ਕਾਰਨ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਰਾ: ਕੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ
ਵਰਲਡ ਇਕਨਾਮਿਕ ਫੋਰਮ ਦੀ ‘ਫਿਊਚਰ ਆਫ ਜੌਬਸ ਰਿਪੋਰਟ 2025’ ਮੁਤਾਬਕ, 2030 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ 22% ਜੌਬ ਮਾਰਕੀਟ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 9.2 ਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ 17 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਨੈੱਟ ਵਾਧਾ 7.8 ਕਰੋੜ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਏਆਈ ਅਤੇ ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਖਾਨੇ ਦੇ ਕਲਰਕ, ਬੈਂਕ ਟੈਲਰ, ਡੇਟਾ ਐਂਟਰੀ ਕਲਰਕ, ਰਿਟੇਲ ਕੈਸ਼ੀਅਰ, ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਟਿਵ ਅਸਿਸਟੈਂਟ, ਅਕਾਊਂਟਿੰਗ ਕਲਰਕ, ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ, ਬੇਸਿਕ ਆਈਟੀ ਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੁਟੀਨ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛਾਂਟੀ ਜਾਰੀ ਹਨ – ਅਮੇਜ਼ਨ, ਗੂਗਲ, ਮੈਟਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਘਟਾਈਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਿਪੀਟੇਟਿਵ, ਰੂਲ-ਬੇਸਡ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਕੰਮਾਂ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਰਾਏ: ਏਆਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖਤਮ ਕਰੇਗਾ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਮੈਟ ਸ਼ੂਮਰ ਅਤੇ ਐਨਥ੍ਰੋਪਿਕ ਦੇ ਸੀਈਓ ਡੈਰੀਓ ਅਮੋਦੇਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਏ.ਆਈ. ਦਾ ਬਦਲਾਅ ਕੋਵਿਡ ਵਰਗਾ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏ.ਆਈ. ਹੁਣ ਖੁਦ ਨਵੇਂ ਏ.ਆਈ. ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਓਪਨਏਆਈ ਦਾ ਜੀਪੀਟੀ-5.3 ਕੋਡੈਕਸ), ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਰੱਕੀ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵੱਲ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਏ.ਟੀ.ਐੱਮ. ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੇ ਵੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਏ.ਆਈ. ਨੂੰ ‘ਏ.ਆਈ. + ਮਨੁੱਖ’ ਵਰਸਿਜ਼ ‘ਮਨੁੱਖ’ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਏ.ਆਈ. ਨੂੰ ਟੂਲ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣਾ ਸਿੱਖ ਲੈਣਗੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਣਗੇ। ਪ੍ਰੋਡਕਟੀਵਿਟੀ ਵਧੇਗੀ – ਡਾਕਟਰ ਜਲਦੀ ਡਾਇਗਨੋਸਿਸ ਕਰ ਸਕਣਗੇ, ਕਿਸਾਨ ਫਸਲਾਂ ਵਧਾ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬਿਹਤਰ ਸਿੱਖ ਸਕਣਗੇ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਹੈ ਕਿ ਏ.ਆਈ. ਤੋਂ ਡਰੋ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਓ। ਲਾਈਫਲੌਂਗ ਲਰਨਿੰਗ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਸਕਿਲਾਂ ਸਿੱਖੋ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੌਂਪਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਡੇਟਾ ਐਨਾਲਿਸਿਸ ਅਤੇ ਏ.ਆਈ. ਟੂਲਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ। ਸਾਫਟ ਸਕਿਲਸ ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਟੀਕਲ ਥਿੰਕਿੰਗ, ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ’ਤੇ ਫੋਕਸ ਕਰੋ – ਏ.ਆਈ. ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਨਕਲ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਏ.ਆਈ. ਸਮਿਟ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਡੇਟਾ ਸੈਂਟਰਾਂ ਨਾਲ ਮੌਕੇ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਅਪਸਕਿਲਿੰਗ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਏਆਈ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ, ਮੌਕਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤਿਆਰ ਹੋਈਏ – ਕਿਉਂਕਿ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ!
