ਡਾ. ਤੇਜਦੀਪ ਕੌਰ
-ਮੁੱਖ ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਤੇ ਵਿਭਾਗ ਮੁਖੀ, ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ,
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,

ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਕੂਕ ਨੇ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਅਤੇ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲੀਆ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਕੁਦਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਿੰਨਤਾ ’ਚ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਘਟਾਅ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ’ਚ ਕਮੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਘਟ ਰਹੀ ਜੈਵਿਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਾਂਦੀਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਹਾਬੀਟੈਟ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਜਾਲ ਦੇ ਵਿਘਟਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਿਘਲਦੇ ਹਿਮਨਦ ਖ਼ਬਰਾਂ ’ਚ ਛਾਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਹੋਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਸੰਗਰਾਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ- ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਧੁਨ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੰਛੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਤੇ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।.