ਗੁਰਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ
ਕਿਸੇ ਖਿੱਤੇ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉੱਥੇ ਵਸੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦੀਰਘ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵਾਚਿਆਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਖਿੱਤੇ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਸਮ-ਰਿਵਾਜ, ਕਿੱਤੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਭਰਪੂਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਬੋਲੀ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ’ਚੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਥਾਹ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ, ਉਮੰਗਾਂ, ਰੀਝਾਂ, ਮਨਾਂ ਦੇ ਅਮੋੜ ਵਲਵਲੇ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਚਾਅ-ਮਲਾਰ, ਰੋਸੇ, ਗਿਲੇ-ਸ਼ਿਕਵੇ, ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਭਰ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਗੱਲ ਕੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪੱਖ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ’ਚ ਨਾ ਦਿਸਦਾ ਹੋਵੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਨਿਵੇਕਲੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਰੋਸਾਇਆ, ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ। ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਕੋਲਿਤਰੇ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਚਾਰ-ਚੰਨ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋ ਰਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਸਿੱਖਿਆ, ਵਿਗਿਆਨ,.