ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤਾਜ਼ਾ ਭੂਚਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸੂਬੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੇ ਗਠਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਮਜਬੂਰੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸਾਥੀ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਦਾ ਹੱਥ ਛੱਡ ਕੇ ਅਦਾਕਾਰ ਵਿਜੇ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਟੀ.ਵੀ.ਕੇ. ਨਾਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਵਾਕਈ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ?
ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਗਠਜੋੜ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਘੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਰਗੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ’ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 2004 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 2021 ਤੱਕ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਹੋਂਦ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਦੇ ‘ਵੋਟ ਟਰਾਂਸਫਰ’ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ, ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਸਾਥ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਵਾਂਗ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਦਾਕਾਰ ਵਿਜੇ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਟੀ.ਵੀ.ਕੇ. ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੱਤਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ‘ਜੂਨੀਅਰ ਪਾਰਟਨਰ’ ਹੀ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਟੀ.ਵੀ.ਕੇ. ਵਰਗੀ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ‘ਛੋਟੇ ਭਰਾ’ ਵਜੋਂ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਜੇ ਦੀ ਟੀ.ਵੀ.ਕੇ. ਕੋਲ ਬਹੁਮਤ (118 ਸੀਟਾਂ) ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੀਟਾਂ ਘੱਟ ਹਨ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 107 ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ)। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਮੇਕਰ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਟਾਲਿਨ ਬਨਾਮ ਵਿਜੇ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਉੱਭਰਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਵਿਜੇ) ਦੇ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਂਗਰਸ ਆਪਣੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਿਆਂ ਇਹ ਤਰਕ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਟੀ.ਵੀ.ਕੇ. ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਇਸ ਖਲਾਅ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਸਾਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕੀਆਂ। ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਪੈਰੀਆਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ’ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਹਿੰਦੂਤਵ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਭਾਜਪਾ ਕੋਲ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ (ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ, ਜੈਲਲਿਤਾ) ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਜੇ ਵਰਗੇ ਕੱਦ ਦਾ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਇੰਨਾ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਹ ਗਠਜੋੜ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ? ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਲਾ ਬਦਲਣਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ ਵਧੇਰੇ ਜਾਪਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੇ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਬਣੇ ਇੰਡੀਆ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਖੱਬੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸੀ.ਪੀ.ਆਈ., ਸੀ.ਪੀ.ਐਮ. ਅਜੇ ਵੀ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਦੇ ਨਾਲ ਡਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਲਾਭ ਅਕਸਰ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਏਕਤਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਟੀ.ਵੀ.ਕੇ. ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਜਪਾ-ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬਦਲਦੀ ਸਿਆਸੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਸਲਾਮਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੱਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਇਸ ਨਵੇਂ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੀ ਦੱਸੇਗਾ।ਵੈਸੇ ਟੀ.ਵੀ.ਕੇ. ਨੇ ਲਗਭਗ 35% ਵੋਟ ਸ਼ੇਅਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਵਿਜੇ ਦੀ ਫੈਨ ਫਾਲੋਇੰਗ ਸਿਰਫ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਦਲੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਤੋੜੇ ਹਨ। ਜੜਾਂ ਜਮਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ 5 ਸਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਚਲਾ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਗਠਜੋੜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਸਥਾਈ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਜਾਣਗੇ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਇੰਡੀਆ ਗਠਜੋੜ ਏਕਤਾ ਹੁਣ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਮਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ’ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਡੀ.ਐਮ.ਕੇ. ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਇੰਡੀਆ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਏਕਤਾ ’ਤੇ ਸਵਾਲੀਆ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਟਾਲਿਨ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥੰਮ੍ਹ ਸਨ।
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਏਕਤਾ ਹੁਣ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਮਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਆਗੂ ਹੁਣ ਕਾਂਗਰਸ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ ਵਾਰ ਸੋਚਣਗੇ।
