ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਦੇ ਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਐਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ (ਈ.ਡੀ.) ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ‘ਡੰਕੀ ਰੂਟ’ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਈ.ਡੀ. ਨੇ ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 13 ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਕਦੀ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਬਣਿਆ ਮਸਲਾ?
ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘ਡੰਕੀ ਰੂਟ’ ਜਾਂ ‘ਡੌਂਕੀ ਫਲਾਈਟ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਜਾਂ ਯੂਰਪ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ‘ਡੰਕੀ’ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ‘ਛਾਲ ਮਾਰਨਾ’ ਜਾਂ ‘ਲੰਮੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ’, ਜਿਵੇਂ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਲੰਮੇ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਚੱਲਣਾ। ਇਸ ਰੂਟ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦੁਬਈ, ਇਕੂਏਡਰ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਪਨਾਮਾ, ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ – ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ, ਨਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਨਾ, ਗੈਂਗਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੌਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ ਫਰਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 330 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ-ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਰਹੱਦ ’ਤੇ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੰਕੀ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ 45 ਤੋਂ 55 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 19 ਐਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਤੇ ਈਡੀ ਨੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਏਜੰਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀਜ਼ਾ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟ, ਦਲਾਲ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਹਵਾਲਾ ਵਪਾਰੀ ਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਵਸੂਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਨਾਲ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਵਿਚਾਲੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਈ.ਡੀ. ਡੰਕੀ ਏਜੰਟਾਂ ਬਾਰੇ ਸਖ਼ਤ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਈ.ਡੀ. ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਏਜੰਸੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ (ਕਾਲੇ ਧਨ ਨੂੰ ਸਫੈਦ ਕਰਨਾ) ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਵਿੱਚ ਏਜੰਟ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਵਸੂਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਮ ਹਵਾਲਾ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਈਡੀ ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਵੈਂਸ਼ਨ ਆਫ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਐਕਟ (ਪੀ.ਐਮ.ਐਲ.ਏ.) ਤਹਿਤ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।
ਈ.ਡੀ. ਸਖ਼ਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ (ਹਿਊਮਨ ਟ੍ਰੈਫਿਕਿੰਗ) ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ 330 ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਤੋਂ ਈ.ਡੀ. ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਹਨ।ਇਸ ਨਾਲ ਈ.ਡੀ. ਨੇ ਦੂਜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਲੱਭੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਈਡੀ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2021 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਹੱਦ ਤੇ ਫੜੇ ਗਏ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 30,662 ਸੀ, ਜੋ 2023 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 96,917 ਹੋ ਗਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਭਗ 7 ਲੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਪੰਜਾਬ-ਹਰਿਆਣਾ , ਹਿਮਾਚਲ, ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਈ.ਡੀ. ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਰਕਮ ਜ਼ਬਤ ਹੋਈ?
ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ (ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਦਸੰਬਰ 2025) ਵਿੱਚ ਈ.ਡੀ. ਨੇ ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। 18 ਤੇ 19 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਏ ਛਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈ.ਡੀ. ਨੇ 4.68 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਨਕਦੀ, 5.9 ਕਿਲੋ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ (ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 8.07 ਕਰੋੜ), 20 ਗ੍ਰਾਮ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ (ਕੀਮਤ 2.7 ਲੱਖ) ਤੇ 313 ਕਿਲੋ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ (ਕੀਮਤ ਲਗਭਗ 6.42 ਕਰੋੜ) ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਲਗਭਗ 19.2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 50 ਅਸਲ ਪਾਸਪੋਰਟ, ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਤੇ ਇਨਕ੍ਰੀਮੀਨੇਟਿੰਗ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 15 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਈ.ਡੀ. ਨੇ 5.41 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਟੈਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਘਰ ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਏਜੰਟਾਂ ਸ਼ੁਭਮ ਸ਼ਰਮਾ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਜ਼ਬਤ ਰਕਮ ਲਗਭਗ 24.61 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਵੀ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਕਲੀ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਟੈਂਪ ਤੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਇਹ ਰਕਮ ਡੰਕੀ ਏਜੰਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸੂਲੀ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੀਡਜ਼ ਆਫ ਕ੍ਰਾਈਮ (ਅਪਰਾਧ ਦੀ ਕਮਾਈ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਬੰਦੇ ਫੜੇ ਗਏ?
ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਈ.ਡੀ. ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗਿ੍ਰਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪਰ ਕਈ ਏਜੰਟਾਂ ਤੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰੇ ਹਨ। ਦਸੰਬਰ ਦੇ ਛਾਪਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਰਿਚੀ ਟਰੈਵਲਜ਼, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਰੁਣ ਖੋਸਲਾ ਤੇ ਪਾਨੀਪਤ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ੁਭਮ ਸ਼ਰਮਾ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਟੈਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇਨਵੈਸਟੀਗੇਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀ (ਐਨ.ਆਈ.ਏ.) ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿ੍ਰਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ – ਸੰਨੀ (ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ), ਸ਼ੁਭਮ ਸੰਧਲ (ਰੂਪਨਗਰ) ਤੇ ਗਗਨਦੀਪ ਸਿੰਘ (ਦਿੱਲੀ)। ਇਹ ਗਿ੍ਰਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ। ਈ.ਡੀ. ਨੇ ਡਿਪੋਰਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬੈਂਕ ਡਿਟੇਲਾਂ ਮੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ।
ਧੋਖਾਧੜੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
ਫ਼ੇਕ ਵੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: ਏਜੰਟ ਫ਼ੇਕ ਬੈਂਕ ਸਟੇਟਮੈਂਟਸ, ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਫਰ ਲੈਟਰ ਅਤੇ ਵੀਜ਼ਾ ਸਟਿੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। 2024 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਜੋ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰ ਕੇ ਵੀਜ਼ਾ ਅਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਏਜੰਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂ ਯੂਰਪ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਮੈਕਸੀਕੋ, ਬਾਲੀ ਜਾਂ ਰੂਸ ਵਾਲੇ ਰੂਟ ਆਮ ਹਨ। ਗਲਫ਼ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ’ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਸੂਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 65 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦੀ ਠੱਗੀ ਮਾਰੀ ਗਈ।ਏਜੰਟ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ’ਤੇ ਝੂਠੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ 25 ਅਜਿਹੇ ਏਜੰਟਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੇਸ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ
ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲੰਮਾ ਹੈ। 1996 ਵਿੱਚ 283 ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਲਟਾ ਨੇੜੇ ਡੁੱਬੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਰ ਗਏ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਰੂਟ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 25 ਤੋਂ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਪਰਾਧੀ ਗੈਂਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚਕਾਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਈ.ਡੀ. ਤੇ ਹੋਰ ਏਜੰਸੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ
ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਲਾਹ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਡੰਕੀ ਰੂਟ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟਰੈਵਲ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਗੈਰ-ਰਜਿਸਟਰਡ ਹਨ। 2013 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਟਰੈਵਲ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲਜ਼ ਰੈਗੂਲੇਸ਼ਨ ਐਕਟ ਅਨੁਸਾਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤੇ ਏਜੰਟ ਇਸ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਧੋਖਾਧੜੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ:ਸਿਰਫ਼ ਰਜਿਸਟਰਡ ਏਜੰਟਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਡੀਲ ਕਰੋ।
ਵੀਜ਼ਾ ਅਪਲਾਈ ਖੁਦ ਕਰੋ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਰਾਹੀਂ।
ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਅਡਵਾਂਸ ਨਾ ਦਿਓ ਅਤੇ ਰਸੀਦ ਲਓ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ’ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਈ ਐਨ ਆਰ ਆਈ ਪੁਲਿਸ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 0172-2260042 ਜਾਂ ਔਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਵਰਤੋ।
ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਏਜੰਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ।ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ’ਤੇ ਲਿਸਟ ਚੈੱਕ ਕਰੋ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤੇ ਅਪਣਾਓ।
