ਕਵਰ ਸਟੋਰੀ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਬੱਡੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲਾ ਕੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਮਾਣ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਪੈਸੇ ਦੀ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦੇ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਵਰਲਡ ਕਬੱਡੀ ਕੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਬਣੇ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵੀ ਮਿਲੀਆਂ। ਇਹ ਖੇਡ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਲੈ ਗਈ। ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਢੇਰਾਂ ਪੈਸਾ ਲਾਇਆ, ਕੈਨੇਡਾ, ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਲੀਗਾਂ ਬਣੀਆਂ। ਯੂਟਿਊਬ ’ਤੇ ਲਾਈਵ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਨਾਲ ਵੀਡੀਓ ਵਾਇਰਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਪਰ ਇਹ ਸੁਨਹਿਰਾ ਦੌਰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਨਾ ਰਿਹਾ। 2017 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਆਈ ਤਾਂ ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਖਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਖਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਖਾਲੀਪਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਆਯੋਜਕਾਂ ਨੇ ਭਰਿਆ, ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਵੱਡੀ ਭੀੜ, ਨਕਦੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਘੱਟ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਾਲੇ ਮੈਦਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਰਫੈਕਟ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣ ਗਏ।
ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੀ ਘੁਸਪੈਠ: ਪੈਸਾ, ਵਸੂਲੀ ਅਤੇ ਦਬਦਬਾ
ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਘੱਟ ਹੋਈ ਤਾਂ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਨੇ ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਮੈਦਾਨ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ, ਦਵਿੰਦਰ ਬੰਬੀਹਾ, ਜੱਗੂ ਭਗਵਾਨਪੁਰੀਆ ਵਰਗੇ ਗੈਂਗ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਏ । ਕਾਰਨ ਸਾਫ਼ ਸਨ—ਵੱਡੇ ਇਨਾਮ (ਕਈ ਲੱਖ ਤੋਂ ਕਰੋੜਾਂ ਤੱਕ), ਸਪਾਂਸਰਸ਼ਿਪ, ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਅਤੇ ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ ਦਾ ਮੌਕਾ। ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ’ਤੇ ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਜੋ ਨਾ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗੈਂਗ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ’ਤੇ ਦਬਦਬਾ, ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਮਨੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਖੇਡ ਹੁਣ ਈਗੋ, ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧਦਾ, ਉੱਥੇ ਗੈਂਗ ਨਸ਼ੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਬੱਡੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਸਾ ਭੇਜਣ ਲੱਗੇ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ,ਕਿਉਂਕਿ ਕਬੱਡੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹੀ ਮੈਦਾਨ ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਏ। ਗੈਂਗਸਟਰ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਜਾਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਮੁੰਬਈ ਅੰਡਰਵਰਲਡ ਵਰਗਾ ਪੈਟਰਨ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਖੇਡ ਵਰਗੇ ਹਾਈ-ਵਿਜ਼ੀਬਿਲਟੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਸਿਲਸਿਲਾ: ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ
ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ 2022 ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਇਆ। ਮਾਰਚ 2022 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਮੱਲੀਆਂ ਖੁਰਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਡਾਰੀ ਸੰਦੀਪ ਨੰਗਲ ਅੰਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਕਬੱਡੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਅਤੇ ਲੀਗਾਂ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਲਈ ਸੀ। ਬੰਬੀਹਾ ਗੈਂਗ ਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ। ਫਿਰ ਨਵੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਗੈਂਗ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਅਕਤੂਬਰ 2025 ਵਿੱਚ ਜਗਰਾਓਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ ਨਿੱਜੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਸਮਰਾਲਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਗੈਂਗ ਨੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਘਟਨਾ 15 ਦਸੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਸੋਹਾਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਖਿਡਾਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਕੰਵਰ ਦਿਗਵਿਜੇ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਰਾਣਾ ਬਲਾਚੌਰੀਆ ਨੂੰ ਸੈਲਫੀ ਲੈਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ 10 ਦਿਨ ਹੋਏ ਸਨ। ਬੰਬੀਹਾ ਗੈਂਗ ਨੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ ਕਤਲ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ 2022 ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਈ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ।
ਕਬੱਡੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉੱਪਰ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਅੱਜ ਕਬੱਡੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ’ਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੈ। ਮੋਗਾ, ਜਗਰਾਓਂ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਰਗੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਂਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਬੱਡੀ ਖੇਡਣ ਨਹੀਂ ਭੇਜਦੀਆਂ। ਰਾਣਾ ਬਲਾਚੌਰੀਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅਕੈਡਮੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਬੱਚੇ ਨਸ਼ੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ। ਤੇਜਪਾਲ ਦੀ ਮਾਂ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ—ਹੁਣ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਭੇਜੀਏ? ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ‘ਖੇਡਾਂ ਵਤਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ’ ਵਰਗੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। 3100 ਸਟੇਡੀਅਮ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ 1350 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਲਦੀ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਗੈਂਗਸਟਰਾਂ ਦੀ ਵਸੂਲੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕਬੱਡੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਉਸ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਯਮ, ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨਿਗਰਾਨੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਖੇਡ, ਜੋ ਕਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਇਹ ਮੈਦਾਨ ਸਾਫ਼ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ।
