ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ/ਏ.ਟੀ.ਨਿਊਜ਼: ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੰਡ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਬਣੇਗਾ, ਜੋ ਮਿਲੀਅਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਾਰ ਲੈ ਲਵੇਗਾ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਈਸਟ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਰਿਫ਼ਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ (ਸੋਮਾਲੀਅਨ ਪਲੇਟ) ਵੱਡੀ ਨੂਬੀਅਨ ਪਲੇਟ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵੱਖ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਹੁਤ ਹੌਲੀ ਹੈ – ਹਰ ਸਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਮਿਲੀਮੀਟਰ (ਲਗਭਗ 6-7 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਜਾਂ 0.28 ਇੰਚ) ਦੀ ਦੂਰੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਵੰਡ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦੀ ਆਮ ਹਰਕਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਗਰਮ ਮੈਂਟਲ ਪਲੂਮ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਫ਼ਾੜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਰਿਫ਼ਟ ਸਿਸਟਮ ਇਥੋਪੀਆ ਦੇ ਅਫ਼ਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰਿਫ਼ਟਸ ਮਿਲਦੇ ਹਨ – ਇਥੋਪੀਅਨ ਰਿਫ਼ਟ, ਰੈੱਡ ਸੀ ਰਿਫ਼ਟ ਅਤੇ ਗਲਫ਼ ਆਫ਼ ਅਦਨ ਰਿਫ਼ਟ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਗ੍ਹਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪਲੇਟਾਂ ਦਾ ਟ੍ਰਿਪਲ ਜੰਕਸ਼ਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕਰਸਟ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਵੀ ਹੇਠਾਂ ਹਨ।
ਵਰਜੀਨੀਆ ਟੈਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਜੀਓਫ਼ਿਜ਼ਿਸਟ ਡਾ. ਸਾਰਾ ਸਟੈਂਪਸ ਵਰਗੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਰਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਚੌੜੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਅਦਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਹਿਣ ਲੱਗੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮਹਾਸਾਗਰ ਬੇਸਿਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ 5 ਤੋਂ 10 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਵਰਗੀਆਂ ਖਤਰਨਾਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਘਟਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਗ੍ਰਹਿ ਸਤਹਿ ਸਦਾ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਹੈ।
